ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ

Ηλεκτροκαρδιογράφημα σε αθλητές: οι κρυμμένοι φαινότυποι

admin — Thu, 15 Jan 2026 15:40:24 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

Γενική Επισκόπηση

Η ομιλία παρέχει μια εμπεριστατωμένη ανάλυση του ηλεκτροκαρδιογραφήματος (ΗΚΓ) σε αθλητές, εστιάζοντας στη μεγάλη πρόκληση της διάκρισης μεταξύ των φυσιολογικών προσαρμογών της καρδιάς λόγω της άσκησης και των παθολογικών ευρημάτων που μπορεί να υποκρύπτουν σοβαρές, δυνητικά θανατηφόρες καρδιακές παθήσεις. Το ΗΚΓ του αθλητή αποτελεί αντανάκλαση τόσο των δομικών αλλαγών της καρδιάς (αθλητική καρδιά) όσο και της αυξημένης επίδρασης του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Η ερμηνεία του απαιτεί μια συστηματική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη πολλαπλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο, η φυλή, ο τύπος άθλησης και το οικογενειακό ιστορικό. Μέσα από την παρουσίαση των διεθνών οδηγιών, την ανάλυση συγκεκριμένων ΗΚΓ ευρημάτων και την παράθεση κλινικών περιστατικών, τονίζεται η σημασία του ενδελεχούς ελέγχου και της μακροχρόνιας παρακολούθησης (follow-up) για την αποκάλυψη των “κρυμμένων φαινοτύπων” και την πρόληψη του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στους αθλητές.

Βασικές Αρχές και Κατευθυντήριες Οδηγίες (JACC 2017)

Η αξιολόγηση του ΗΚΓ ενός αθλητή δεν είναι μια απλή διαδικασία. Οι διεθνείς συστάσεις του 2017 (International Recommendations for Electrocardiographic Interpretation in Athletes) παρέχουν ένα σαφές πλαίσιο για την ταξινόμηση των ευρημάτων.

Παράμετροι Αξιολόγησης

Πριν την ερμηνεία οποιουδήποτε ΗΚΓ, είναι κρίσιμο να συνεκτιμηθούν οι παρακάτω παράγοντες:

Ηλικία: Ευρήματα που είναι φυσιολογικά σε νεαρότερες ηλικίες (π.χ. νεανικό πρότυπο Τ) μπορεί να είναι παθολογικά σε ενήλικες.
Φύλο: Υπάρχουν διαφορές στα φυσιολογικά πρότυπα μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Φυλή: Οι μαύροι αθλητές συχνά παρουσιάζουν συγκεκριμένα πρότυπα επαναπόλωσης που θεωρούνται φυσιολογικά.
Τύπος Άσκησης: Οι αθλητές αντοχής εμφανίζουν συχνότερα έντονες προσαρμογές (π.χ. βραδυκαρδία, υπερτροφία).
Φαρμακευτική Αγωγή: Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν το ΗΚΓ.

Ταξινόμηση Ευρημάτων ΗΚΓ

Οι οδηγίες κατηγοριοποιούν τα ευρήματα σε τρεις ομάδες για να καθοδηγήσουν την περαιτέρω διαχείριση:

Φυσιολογικά Ευρήματα (Πράσινο Πλαίσιο): Θεωρούνται φυσιολογικές προσαρμογές στην άσκηση και δεν απαιτούν περαιτέρω έλεγχο σε ασυμπτωματικούς αθλητές χωρίς οικογενειακό ιστορικό. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τη φλεβοκομβική βραδυκαρδία, την υπερτροφία αριστερής κοιλίας και την πρώιμη επαναπόλωση.
Οριακά Ευρήματα (Κίτρινο Πλαίσιο): Μεμονωμένα, αυτά τα ευρήματα μπορεί να είναι φυσιολογικά, αλλά η παρουσία δύο ή περισσότερων καθιστά αναγκαίο τον περαιτέρω έλεγχο.
Παθολογικά Ευρήματα (Κόκκινο Πλαίσιο): Αυτά τα ευρήματα είναι ύποπτα για υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο και απαιτούν πάντα ενδελεχή διερεύνηση. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την αναστροφή των κυμάτων Τ, τα παθολογικά κύματα Q και τον κολποκοιλιακό αποκλεισμό υψηλού βαθμού.

Οι “Κρυμμένοι Φαινότυποι”

Πίσω από ένα παθολογικό ΗΚΓ μπορεί να κρύβονται σοβαρές παθήσεις, όπως:

Κληρονομικές Μυοκαρδιοπάθειες: Υπερτροφική (HCM), Διατατική (DCM), Αρρυθμιογόνος (ARVC).
Φλεγμονώδεις Παθήσεις: Μυοκαρδίτιδα, Σαρκοείδωση.
Καναλοπάθειες: Σύνδρομο Μακρού QT (LQT), Σύνδρομο Brugada.
Σύνδρομο Προδιέγερσης (WPW).
Πρώιμη Στεφανιαία Νόσος.

Ανάλυση Συγκεκριμένων Ευρημάτων ΗΚΓ

Η διαφορική διάγνωση μεταξύ φυσιολογικής προσαρμογής και παθολογίας απαιτεί βαθιά γνώση των κριτηρίων για κάθε εύρημα.

Αρνητικά Κύματα Τ (T-Wave Inversion – TWI)

Η αναστροφή των κυμάτων Τ είναι ένα από τα πιο συχνά και δύσκολα στην ερμηνεία ευρήματα.

Ηλικία < 14 ετών: Αρνητικά Τ στις απαγωγές V1-V3 (νεανικό πρότυπο) θεωρούνται φυσιολογικά στο 10-15% των παιδιών, εφόσον δεν υπάρχουν συμπτώματα ή οικογενειακό ιστορικό.
Ηλικία 14-16 ετών: Αποτελεί “γκρίζα ζώνη”, καθώς το 2-5% των αθλητών εμφανίζει TWI, απαιτώντας προσοχή.
Ηλικία > 16 ετών: TWI πέραν της V2 είναι σπάνιο (<0.1%) και θεωρείται παθολογικό, χρήζοντας πάντα ελέγχου.
Μαύροι Αθλητές: Ένα συγκεκριμένο πρότυπο με ανύψωση του σημείου J, θολωτή ανύψωση του ST και αναστροφή του Τ στις V1-V4 θεωρείται φυσιολογική παραλλαγή (συχνότητα ~13%).
Λευκοί Αθλητές: Η αναστροφή Τ στις V1-V2 εμφανίζεται στο 10% των αθλητών αντοχής. Ωστόσο, η αναστροφή των κυμάτων Τ σε ≥ 2 διαδοχικές κατώτερες (II, III, aVF) ή πλάγιες (I, aVL, V5, V6) απαγωγές είναι πάντα παθολογική και απαιτεί διερεύνηση.

Παθολογικά Κύματα Q

Ο ορισμός έχει αλλάξει και πλέον θεωρούνται παθολογικά τα κύματα Q με βάθος >25% του ύψους του επόμενου κύματος R. Συναντώνται στο 1-2% των αθλητών και μπορεί να υποκρύπτουν μυοκαρδιοπάθειες (HCM, ARVC), διηθητικές νόσους ή στεφανιαία νόσο. Προσοχή πρέπει να δίνεται στην πιθανότητα ψευδώς παθολογικών Q λόγω λανθασμένης τοποθέτησης των ηλεκτροδίων.

Έκτακτες Κοιλιακές Συστολές (PVCs)

Η παρουσία >2 PVCs σε ΗΚΓ 10 δευτερολέπτων ή >2000 PVCs σε 24ωρο Holter, καθώς και η παρουσία σύνθετων μορφών (ζεύγη, μη εμμένουσα κοιλιακή ταχυκαρδία), απαιτούν διερεύνηση για υποκείμενη δομική καρδιοπάθεια. Εάν ο έλεγχος είναι αρνητικός, η παρουσία τους δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο. Η μείωση της έντασης της άσκησης (detraining) συχνά οδηγεί σε μείωση του φορτίου των PVCs.

Διαταραχές Ρυθμού και Αγωγής

Ευρήματα όπως έντονη φλεβοκομβική βραδυκαρδία (<35 bpm), κολποκοιλιακός αποκλεισμός 2ου βαθμού τύπου Mobitz I ή κομβικός ρυθμός διαφυγής είναι συχνά σε αθλητές αντοχής και, σε ασυμπτωματικά άτομα, δεν χρήζουν περαιτέρω ελέγχου. Ωστόσο, η παρουσία σημαντικών παύσεων (>2.5-3 sec) ή αποκλεισμού υψηλότερου βαθμού είναι παθολογική.

Παρουσίαση Κλινικών Περιστατικών

Τα παρακάτω περιστατικά αναδεικνύουν τις διαγνωστικές προκλήσεις και τη σημασία της ολοκληρωμένης προσέγγισης.

Περιστατικό 1: Η Εξέλιξη της Υπερτροφικής Μυοκαρδιοπάθειας

Νεαρή αθλήτρια 14 ετών, ασυμπτωματική, με φυσιολογικό υπερηχοκαρδιογράφημα αλλά ΗΚΓ με αρνητικά Τ στις V1-V2. Σε επανέλεγχο 3 χρόνια μετά (στα 17), το ΗΚΓ είχε επιδεινωθεί (αρνητικά Τ έως την V4), ενώ το υπερηχοκαρδιογράφημα παρέμενε φυσιολογικό. Τελικά, σε ηλικία 20 ετών, η μυοκαρδιοπάθεια εκφράστηκε πλήρως με πάχυνση του μεσοκοιλιακού διαφράγματος στον υπέρηχο. Δίδαγμα: Το ΗΚΓ μπορεί να προηγείται των απεικονιστικών ευρημάτων για χρόνια, καθιστώντας την τακτική παρακολούθηση απαραίτητη.

Περιστατικό 2: Διάγνωση με Προηγμένη Απεικόνιση (CMR)

Ασυμπτωματικός ποδοσφαιριστής 18 ετών, με ΗΚΓ που έδειχνε βαθιά αρνητικά Τ κύματα. Ο αρχικός υπερηχοκαρδιογραφικός έλεγχος δεν ήταν διαγνωστικός. Ωστόσο, η Μαγνητική Τομογραφία Καρδιάς (CMR) αποκάλυψε υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια κορυφής με παρουσία ίνωσης, ένα εύρημα υψηλού κινδύνου. Δίδαγμα: Η CMR είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο για την ανάδειξη παθολογίας όταν άλλες εξετάσεις είναι αμφίβολες.

Περιστατικό 3: Η Σημασία του Οικογενειακού Ιστορικού

Νεαρός αθλητής (σκακιστής) 15 ετών, ασυμπτωματικός, με φλεβοκομβική βραδυκαρδία (43 bpm) στο ΗΚΓ. Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί φυσιολογικό. Ωστόσο, η λήψη λεπτομερούς οικογενειακού ιστορικού αποκάλυψε πολλαπλούς αιφνίδιους θανάτους και διαγνώσεις διατατικής μυοκαρδιοπάθειας στην οικογένεια. Ο περαιτέρω έλεγχος στον αθλητή έδειξε αρχόμενη διατατική μυοκαρδιοπάθεια (ΚΕ 50%) και ο γενετικός έλεγχος επιβεβαίωσε την παρουσία παθογόνου μετάλλαξης στο γονίδιο της Λαμίνης (Lamin A/C). Δίδαγμα: Το οικογενειακό ιστορικό είναι ακρογωνιαίος λίθος της αξιολόγησης και μπορεί να μετατρέψει ένα “αθώο” εύρημα σε ένδειξη σοβαρής νόσου.

Χρονολόγιο Βασικών Σημείων του Βίντεο

Χρόνος	Περιεχόμενο
00:32	Εισαγωγή: Το ΗΚΓ ως αποτέλεσμα δομικής προσαρμογής και παρασυμπαθητικού τόνου.
00:55	Παρουσίαση των οδηγιών JACC 2017 (φυσιολογικά, οριακά, παθολογικά ευρήματα).
01:27	Αναφορά στις παθήσεις που μπορεί να κρύβονται πίσω από τις ανωμαλίες του ΗΚΓ.
02:13	Έναρξη λεπτομερούς ανάλυσης των αρνητικών T-κυμάτων (TWI) και των κριτηρίων τους.
03:19	Παρουσίαση του φυσιολογικού προτύπου επαναπόλωσης σε μαύρους αθλητές.
06:33	Παράδειγμα ΗΚΓ αθλητή με αρρυθμιογόνο μυοκαρδιοπάθεια (παρουσία κύματος Έψιλον).
07:51	Ανάλυση των παθολογικών κυμάτων Q και του νέου ορισμού τους.
08:36	Παράδειγμα συνδρόμου προδιέγερσης (Type A WPW) που μιμείται έμφραγμα.
09:00	ΗΚΓ αθλητή με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια κορυφής.
10:17	Συζήτηση για τη σημασία των έκτακτων κοιλιακών συστολών (PVCs).
11:00	Παρουσίαση του περιστατικού της νεαρής αθλήτριας με την εξελισσόμενη μυοκαρδιοπάθεια.
12:02	Παρουσίαση του περιστατικού του ποδοσφαιριστή που διαγνώστηκε με CMR.
14:17	Παρουσίαση του περιστατικού του σκακιστή με τη λαμινοπάθεια και το βαρύ οικογενειακό ιστορικό.
16:50	Αναφορά σε παθήσεις που μπορεί να έχουν φυσιολογικό ΗΚΓ (π.χ. αορτοπάθειες, CPVT).
17:04	Τελικά συμπεράσματα: έμφαση στον ενδελεχή κλινικό έλεγχο, τον έλεγχο της οικογένειας και τον τακτικό επανέλεγχο.

Συμπεράσματα και Διαγνωστικές Προκλήσεις

Η ερμηνεία του ΗΚΓ στον αθλητή είναι μια σύνθετη διαδικασία που υπερβαίνει την απλή αναγνώριση προτύπων. Η κύρια πρόκληση παραμένει η διάκριση μεταξύ της καλοήθους “αθλητικής καρδιάς” και του πρώιμου σταδίου μιας υποκείμενης, δυνητικά θανατηφόρου μυοκαρδιοπάθειας ή καναλοπάθειας.

Τα βασικά συμπεράσματα της ομιλίας είναι:

Η Συστηματική Προσέγγιση είναι Κλειδί: Η αξιολόγηση πρέπει να είναι πολυπαραγοντική, συνδυάζοντας το ΗΚΓ με το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, την κλινική εξέταση και τα συμπτώματα.
Η Αξία της Παρακολούθησης (Follow-up): Πολλές παθήσεις εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου. Ένα αρχικά ασαφές εύρημα μπορεί να γίνει διαγνωστικό σε μελλοντικούς επανελέγχους. Η διαγνωστική απόδοση του αρχικού ελέγχου (20-55%) αυξάνεται σημαντικά με την παρακολούθηση.
Ο Ρόλος της Προηγμένης Απεικόνισης: Σε περιπτώσεις διαγνωστικής αμφιβολίας, εξετάσεις όπως η Μαγνητική Τομογραφία Καρδιάς (CMR) είναι ανεκτίμητες.
Μην Υποτιμάτε το Οικογενειακό Ιστορικό: Είναι ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία για την αναγνώριση ατόμων υψηλού κινδύνου.

Τελικά, η διαχείριση των αθλητών με ύποπτα ευρήματα απαιτεί εμπειρία, συνεχή εκπαίδευση και μια εξατομικευμένη προσέγγιση, με στόχο πάντα την ασφάλεια του αθλητή χωρίς να οδηγεί σε αχρείαστο αποκλεισμό από την άθληση.

Το άρθρο Ηλεκτροκαρδιογράφημα σε αθλητές: οι κρυμμένοι φαινότυποι εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

Καρδιοαναπνευστική Δοκιμασία Κοπώσεως στους αθλητές

admin — Thu, 15 Jan 2026 15:26:20 +0000

Εισαγωγικό Σημείωμα

Το παρόν άρθρο, με τίτλο «Καρδιοαναπνευστική Δοκιμασία Κοπόσεως στους αθλητές» του Καρδιολόγου Κωνσταντίνου Ριτσάτου, αποτελεί μια αναλυτική επισκόπηση της σημασίας και της εφαρμογής της καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης (ΚΑΔΚ) στον αθλητικό πληθυσμό.

Η ΚΑΔΚ, προσθέτοντας στις κλασικές παραμέτρους της δοκιμασίας κόπωσης την ανάλυση των αναπνευστικών δεδομένων, όπως η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO₂max), προσφέρει μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας. Όπως αναλύεται στο κείμενο, η μέθοδος αυτή είναι θεμελιώδης για την αντικειμενική μέτρηση της ικανότητας για άσκηση και αποτελεί ισχυρό προγνωστικό δείκτη.

Το άρθρο εξετάζει σε βάθος τις πολλαπλές εφαρμογές της ΚΑΔΚ, οι οποίες περιλαμβάνουν την αξιολόγηση και βελτιστοποίηση της αθλητικής απόδοσης, τη διάγνωση υποκείμενων παθήσεων σε συμπτωματικούς αθλητές, και την ανάδειξη υποκλινικής καρδιακής νόσου σε ασυμπτωματικούς. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμβολή της δοκιμασίας στη κρίσιμη διαφορική διάγνωση μεταξύ της φυσιολογικής προσαρμογής («αθλητική καρδιά») και παθολογικών καταστάσεων όπως οι μυοκαρδιοπάθειες.

Μέσα από την ανάλυση των φυσιολογικών προσαρμογών στην άσκηση και την ερμηνεία των βασικών παραμέτρων της εργοσπιρομετρίας, το κείμενο παρέχει μια εμπεριστατωμένη και σύγχρονη προσέγγιση για την ορθή χρήση της ΚΑΔΚ στην αθλητική καρδιολογία, καθιστώντας το πολύτιμο ανάγνωσμα για ιατρούς, προπονητές και τους ίδιους τους αθλητές.

Το άρθρο Καρδιοαναπνευστική Δοκιμασία Κοπώσεως στους αθλητές εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

Πρόληψη Καρδιακών Συμβάντων σε αθλητές

admin — Tue, 13 Jan 2026 18:06:56 +0000

Γράφει ο
Αθανάσιος Γ. Πιπιλής,
Καρδιολόγος
Διευθυντής Α’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ

Η φυσική άσκηση αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα πρόληψης καρδιαγγειακής νόσου σε επίπεδο γενικού πληθυσμού. Έτσι, όλες οι κατευθυντήριες συστάσεις για την πρόληψη των ιατρικών εταιρειών συνιστούν μέτριας έντασης αερόβια σωματική άσκηση για τουλάχιστον 150 λεπτά ανά εβδομάδα με στόχο την μείωση καρδιακών συμβάντων. Πράγματι, από έγκυρες στατιστικές, γνωρίζουμε ότι η τακτική άσκηση μειώνει κατά 20-30% την καρδιαγγειακή και την ολική θνητότητα σε άτομα με παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο αλλά και σε ασθενείς με ήδη διαγνωσθείσα καρδιοπάθεια.

Η περίπτωση των αθλητών είναι κάπως διαφορετική. Ως αθλητής/αθλήτρια ορίζεται ένα νεαρό ή ενήλικο άτομο που σε ερασιτεχνικό ή επαγγελματικό επίπεδο έχει ενασχόληση με τακτική έντονη άσκηση και συμμετέχει σε ανταγωνιστικά ατομικά ή ομαδικά αθλήματα. Η πρόληψη καρδιακών συμβάντων σε αθλητές έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η έντονη άσκηση με επακόλουθη αφυδάτωση, μεγάλη αύξηση της αδρεναλίνης ή ηλεκτρολυτικές διαταραχές, ενώ είναι ανεκτά σε ένα υγιές άτομο που αθλείται έντονα, μπορεί να πυροδοτήσουν ένα καρδιακό επεισόδιο εάν υπάρχει μια υποκείμενη μη διαγνωσμένη νόσος.

Η συχνότητα εμφάνισης αιφνίδιου καρδιακού θανάτου σε αθλητές είναι δύσκολο να υπολογισθεί με ακρίβεια, καθώς οι διάφορες καταγραφές αναφέρονται σε διαφορετικούς πληθυσμούς αθλητών. Για παράδειγμα, σε 20χρονους πρωταθλητές υπολογίζεται σε 7 ανά 100.000 ανά έτος, δηλαδή 0,0007%. Η ηλικία, το άρρεν φύλο και η μαύρη φυλή είναι παράγοντες που προσαυξάνουν τον κίνδυνο. Παρά την μικρή πιθανότητα, η εμφάνιση καρδιακού επεισοδίου σε αθλητή, ιδίως κατά την διάρκεια του αγώνα, είναι μια συνταρακτική εμπειρία για συναθλητές και θεατές.

Η πρόληψη βασίζεται στην παρατήρηση ότι τα καρδιακά επεισόδια σε αθλητές οφείλονται σε υποκείμενο νόσημα. Η ηλικία 35 ετών είναι ένα συμβατικό όριο που ξεχωρίζει κάπως τα αίτια αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Στους νεότερους αθλητές τα συχνότερα αίτια είναι η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, οι συγγενείς ανωμαλίες των στεφανιαίων αρτηριών, οι παθήσεις των καναλιών μεταφοράς ηλεκτρολυτών στο μυοκάρδιο που οδηγούν σε απειλητικές αρρυθμίες. Η τραυματική πλήξη του θώρακα με την μπάλα αν αυτή συμπέσει χρονικά με μια ευάλωτη φάση του καρδιακού κύκλου είναι επίσης μια αιτία καρδιακής ανακοπής. Μετά την ηλικία των 35 ετών τα παραπάνω αίτια αναλογικά γίνονται σπανιότερα καθώς η επίκτητη αθηροσκληρυντική στεφανιαία νόσος επικρατεί ως αιτία σε ποσοστό 80% των περιπτώσεων.

Με βάση τα παραπάνω, η κύρια στρατηγική πρόληψης καρδιακών συμβάντων στοχεύει στην αναγνώριση των συνήθων αιτιών ανάλογα με την ηλικία του αθλητή. Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία συνιστά ως προαθλητικό έλεγχο (screening) τρεις βασικές ενέργειες:

Λήψη λεπτομερούς οικογενειακού και ατομικού ιστορικού, με επικέντρωση σε αιφνίδιο θάνατο νέων σε ηλικία συγγενών και σε συμπτώματα κατά την άθληση.
Φυσική εξέταση και
Διενέργεια απλού καρδιογραφήματος καθώς αυτό πιστεύεται ότι αποκαλύπτει περίπου το 60% των καρδιοπαθειών που σχετίζονται με αιφνίδιο θάνατο.

Το υπερηχοκαρδιογράφημα προσφέρει περισσότερες πληροφορίες αλλά δεν θεωρείται απαραίτητη εξέταση για όλους τους εξεταζόμενους. Η δοκιμασία κοπώσεως έχει σημαντική θέση για την εκτίμηση στεφανιαίας νόσου στις μεγαλύτερες ηλικίες αθλητών.

Πέρα όμως από την διαδικασία προαθλητικού ελέγχου και της συμβουλής σχετικά με την δυνατότητα συμμετοχής σε ανταγωνιστικά αθλήματα, σημασία έχει η ευαισθητοποίηση των ίδιων των αθλητών που θα πρέπει να δώσουν σημασία σε συμπτώματα όπως θωρακική δυσφορία ή μη αναμενόμενη δύσπνοια, ζάλη ή λιποθυμική τάση κατά την διάρκεια της άσκησης ή λίγο μετά, και να τα αναφέρουν στον ιατρό. Επίσης, να μην συμμετέχουν σε αγώνες εάν υπάρχει ενεργός ίωση, καθώς πολλοί ιοί προκαλούν μυοκαρδίτιδα που μπορεί να επιφέρει σημαντικές αρρυθμίες. Έχει βρεθεί ότι στο 1/3 των καρδιακών επεισοδίων στην άθληση είχαν προηγηθεί συμπτώματα τα οποία αγνοήθηκαν.

Τέλος, μεγάλη σημασία έχει η υγειονομική οργάνωση για αντιμετώπιση εφόσον υπάρξει ένα ατυχές συμβάν. Σε αθλητικούς χώρους, σε σχολεία, στάδια και γήπεδα, είναι αναγκαία η ύπαρξη αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών σε συνδυασμό με εκπαίδευση γυμναστών, προπονητών και γενικού πληθυσμού στην βασική καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση, ώστε να αντιμετωπισθεί με υψηλή πιθανότητα επιτυχίας μία ανακοπή. Ο Δανός ποδοσφαιριστής Κρίστιαν Έρικσεν κατά την διάρκεια αγώνα στο Euro 2020 υπέστη καρδιακή ανακοπή η οποία αντιμετωπίσθηκε άμεσα με επιτυχία μέσα στον αγωνιστικό χώρο χάρη στην άριστη οργάνωση της ιατρικής ομάδας του γηπέδου και σήμερα αγωνίζεται κανονικά.

Η καρδιά μας είναι η πηγή της ζωής μας. O Σεπτέμβριος είναι αφιερωμένος στην Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, ας θυμηθούμε πόσο σημαντικό είναι να φροντίζουμε την καρδιά μας καθημερινά. Μια υγιής καρδιά συμβάλλει σε περισσότερες στιγμές ευτυχίας και ευημερίας με τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

Πηγές

https://www.hygeia.gr/prolipsi-kardiakon-symvanton-se-athlites/

Το άρθρο Πρόληψη Καρδιακών Συμβάντων σε αθλητές εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

Brugada syndrome – Διαστρωμάτωση κινδύνου | 8ο Πανελλήνιο Αρρυθμιολογικό Συνέδριο

admin — Tue, 13 Jan 2026 17:20:10 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

1. Κλινικό Περιστατικό

Ανάλυση περιστατικού 17χρονου με αυτόματο Brugada τύπου 1
Λεπτομερές οικογενειακό ιστορικό με πολλαπλές προσβολές

2. Διαγνωστικά Κριτήρια

Σημασία του Brugada τύπου 1 για τη διάγνωση
Τεχνικές ΗΚΓ και θέσεις απαγωγών
Ρόλος φαρμακευτικών δοκιμασιών

3. Στρατηγικές Διαστρωμάτωσης Κινδύνου

Αποτελέσματα κλινικών μελετών (Finger Study, Prelude Study)
Κλινικοί δείκτες κινδύνου:
- Αυτόματος Brugada τύπου 1
- Αναταχθέντας αιφνίδιος θάνατος
- Συγκοπτικό επεισόδιο αρρυθμικής αιτιολογίας
Brugada-RISK Score και νέα εργαλεία αξιολόγησης

4. Θεραπευτικές Προσεγγίσεις

Διαχείριση ασυμπτωματικών και συμπτωματικών ασθενών
Ρόλος της κινιδίνης
Νέες τεχνικές κατάλυσης (ablation)

5. Σύγχρονες Κατευθυντήριες Οδηγίες

Αλλαγές στον ορισμό του συνδρόμου (2022)
Νέα διαγράμματα ροής διαχείρισης

Το άρθρο Brugada syndrome – Διαστρωμάτωση κινδύνου | 8ο Πανελλήνιο Αρρυθμιολογικό Συνέδριο εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

Περιστατικό | 7ο Πανελλήνιο Αρρυθμιολογικό Συνέδριο

admin — Tue, 13 Jan 2026 17:03:06 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

Κύρια σημεία της περίπτωσης:

Ασθενής: 17χρονος αθλητής ποδοσφαίρου, αρχικά ασυμπτωματικός
Συμπτώματα: Προλιποθυμικά και λιποθυμικά επεισόδια κατά την έντονη άσκηση
Αρχική διάγνωση: Επιληπτικές κρίσεις (λανθασμένη)
Καρδιολογικά ευρήματα: Μη συμπαγές μυοκάρδιο (Non-Compaction Myocardium) με καλή συστολική λειτουργία
Κρίσιμο εύρημα: Κοιλιακές αρρυθμίες κατά τη δοκιμασία κόπωσης
Τελική διάγνωση: Μυοκαρδιοπάθεια με αρρυθμιογόνο δυναμικό
Θεραπεία: Εμφύτευση απινιδωτή

Η περίπτωση τονίζει τη σημασία της προσεκτικής αξιολόγησης των αθλητών και την αξία της δοκιμασίας κόπωσης στη διάγνωση καρδιαγγειακών παθήσεων που μπορεί να προκαλέσουν αιφνίδιο θάνατο.

Το άρθρο Περιστατικό | 7ο Πανελλήνιο Αρρυθμιολογικό Συνέδριο εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

4ο Διεθνές Συνέδριο Καρδιαγγειακής Απεικόνισης στην Κλινική Πράξη | Υπερηχοκαρδιογραφία δεξαμενής κηλίδων της αριστερής κοιλίας για συστολική δυσλειτουργία σε γενετική, ήπια διατεταμένη μυοκαρδιοπάθεια

admin — Mon, 12 Jan 2026 20:32:23 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

Περίληψη της Παρουσίασης:

Η παρουσίαση επικεντρώνεται στη χρήση της ηχοκαρδιογραφίας speckle tracking (STE) για την πρώιμη ανίχνευση συστολικής δυσλειτουργίας σε γενετικές μορφές διατατικής μυοκαρδιοπάθειας (DCM). Τα κύρια σημεία περιλαμβάνουν:

Κύρια Θέματα:

Το κλινικό φάσμα της DCM από προκλινικές έως κλινικές φάσεις
Η γενετική βάση της οικογενούς DCM (20-35% των περιπτώσεων)
Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης για διαστρωμάτωση κινδύνου
Το STE ως ευαίσθητο εργαλείο ανίχνευσης υποκλινικής δυσλειτουργίας

Τεχνικές Εφαρμογές:

Global Longitudinal Strain (GLS) ως κύριος δείκτης
Εφαρμογές σε νευρομυϊκά νοσήματα (Duchenne, Becker)
Ανίχνευση μηχανικής διασποράς σε λαμινοπάθειες
Διαφορική διάγνωση μυοκαρδιοπαθειών

Κλινικά Ευρήματα:

Παρουσιάστηκαν περιπτώσεις αδελφών με λαμινοπάθεια
Ο ένας με παθολογικό GLS (-16.3%) παρά φυσιολογικό LVEF
Η άλλη με φυσιολογικό GLS (-22%) αλλά έντονη αρρυθμιογένεση

Συμπεράσματα:

Το STE είναι πιο ευαίσθητο από το LVEF για πρώιμη ανίχνευση
Απαιτείται πολυπαραμετρική προσέγγιση (κλινική, ΗΚΓ, Holter, γενετικός έλεγχος)
Η πρώιμη διάγνωση επιτρέπει έγκαιρες θεραπευτικές παρεμβάσεις

Το άρθρο 4ο Διεθνές Συνέδριο Καρδιαγγειακής Απεικόνισης στην Κλινική Πράξη | Υπερηχοκαρδιογραφία δεξαμενής κηλίδων της αριστερής κοιλίας για συστολική δυσλειτουργία σε γενετική, ήπια διατεταμένη μυοκαρδιοπάθεια εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

Περιστατικό | Μια «ιδιαίτερη» διατατική μυοκαρδιοπάθεια με γενετικό υπόβαθρο (μετάλλαξη LMNA)

admin — Mon, 12 Jan 2026 20:12:31 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

Δύο Περιστατικά:

Πρώτος ασθενής (29 ετών): Εξέλιξη από ασυμπτωματική κατάσταση (2008) σε πλήρη εκδήλωση διατατικής μυοκαρδιοπάθειας (2019)
Εξάδελφος (35 ετών): Υποκλινική μορφή της νόσου με διαταραχές αγωγής

Κλινικά Χαρακτηριστικά:

Οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου καρδιακού θανάτου
Προοδευτική εξέλιξη από κολποκοιλιακούς αποκλεισμούς σε διατατική μυοκαρδιοπάθεια
Αυξημένη αρρυθμιογένεια με την πάροδο του χρόνου
Παρουσία ίνωσης στη μαγνητική καρδιάς

Γενετικός Παράγοντας:

Μετάλλαξη στο γονίδιο LMNA (λαμίνη A/C)
Ακρωτηριαστική μετάλλαξη (Q312X/g20604C>T)
Αυτοσωμική επικρατούσα κληρονομικότητα

Κλινικό Δίλημμα: Η διαχείριση του ασυμπτωματικού εξαδέλφου και η απόφαση για προληπτική εμφύτευση απινιδωτή βάσει των κατευθυντήριων οδηγιών ESC 2015.

Η παρουσίαση αναδεικνύει τη σημασία του γενετικού ελέγχου και της προσεκτικής παρακολούθησης σε οικογένειες με κληρονομικές καρδιοπάθειες.

Το άρθρο Περιστατικό | Μια «ιδιαίτερη» διατατική μυοκαρδιοπάθεια με γενετικό υπόβαθρο (μετάλλαξη LMNA) εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

17η Διημερίδα “Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Απεικόνιση” | Αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας

admin — Mon, 12 Jan 2026 19:37:28 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

Σε αυτή την εξειδικευμένη εισήγηση, ο καρδιολόγος Κωνσταντίνος Ριτσάτος αναλύει τις προκλήσεις και τα κλινικά δεδομένα που αφορούν τη Μυοκαρδιοπάθεια της Δεξιάς Κοιλίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην Αρρυθμιογόνο Μυοκαρδιοπάθεια (ARVC).

Τα βασικά σημεία της παρουσίασης περιλαμβάνουν:

Διαγνωστικά Κριτήρια: Η δυσκολία στη διάγνωση λόγω της σύνθετης ανατομίας της δεξιάς κοιλίας και η αξιολόγηση των αναθεωρημένων κριτηρίων (Task Force Criteria).
Απεικονιστικές Μέθοδοι: Ο ρόλος-κλειδί του υπερηχοκαρδιογραφήματος και της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς (CMR) στον εντοπισμό δομικών και λειτουργικών ανωμαλιών.
Ηλεκτροκαρδιογραφικά Ευρήματα: Τα τυπικά σημάδια στο ΗΚΓ (όπως το κύμα έψιλον ή οι αναστροφές του κύματος Τ) που πρέπει να εγείρουν υποψίες στον κλινικό γιατρό.
Διαχείριση και Πρόγνωση: Η σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης για την πρόληψη του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, ειδικά σε νέους ανθρώπους και αθλητές.

Πρόκειται για μια απαραίτητη παρουσίαση για την κατανόηση μιας πάθησης που συχνά διαφεύγει της αρχικής διάγνωσης, προσφέροντας πολύτιμα εργαλεία για τη σωστή διαστρωμάτωση κινδύνου των ασθενών.

Τα κύρια σημεία που καλύπτει η παρουσίαση περιλαμβάνουν:

Διαγνωστική Προσέγγιση: Πώς η υπερτροφική καρδιά μπορεί να αποτελεί ένδειξη διαφορετικών παθήσεων (π.χ. υπερτασική καρδιοπάθεια, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια ή αθλητική καρδιά).
Αρρυθμιολογικός Κίνδυνος: Τη σημασία της αναγνώρισης αρρυθμιών σε ασθενείς με αυξημένη μάζα αριστεράς κοιλίας και πώς αυτές επηρεάζουν την πρόγνωση.
Διαστρωμάτωση Κινδύνου: Τις προκλήσεις στη διαχείριση αυτών των ασθενών με στόχο την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Το άρθρο 17η Διημερίδα “Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Απεικόνιση” | Αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

5ο Πανελλήνιο Αρρυθμιολογικό συνέδριο | Ασθενείς με υπερτροφία αριστεράς κοιλίας

admin — Thu, 16 Jan 2025 18:33:36 +0000

Εισαγωγική Περίληψη:

Σε αυτό το βίντεο, ο καρδιολόγος Κωνσταντίνος Ριτσάτος παρουσιάζει μια εξειδικευμένη ανάλυση σχετικά με την προσέγγιση ασθενών με υπερτροφία της αριστεράς κοιλίας (ΥΑΚ). Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 40ου Πανελλήνιου Καρδιολογικού Συνεδρίου (2019), σε μια συνεδρία αφιερωμένη σε αρρυθμιολογικά περιστατικά και μυοκαρδιοπάθειες.

Τα κύρια σημεία που καλύπτει η παρουσίαση περιλαμβάνουν:

Διαγνωστική Προσέγγιση: Πώς η υπερτροφική καρδιά μπορεί να αποτελεί ένδειξη διαφορετικών παθήσεων (π.χ. υπερτασική καρδιοπάθεια, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια ή αθλητική καρδιά).
Αρρυθμιολογικός Κίνδυνος: Τη σημασία της αναγνώρισης αρρυθμιών σε ασθενείς με αυξημένη μάζα αριστεράς κοιλίας και πώς αυτές επηρεάζουν την πρόγνωση.
Διαστρωμάτωση Κινδύνου: Τις προκλήσεις στη διαχείριση αυτών των ασθενών με στόχο την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Το άρθρο 5ο Πανελλήνιο Αρρυθμιολογικό συνέδριο | Ασθενείς με υπερτροφία αριστεράς κοιλίας εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.

Ζέστη και Καρδιά: Πώς να Προστατευτείτε από τις Υψηλές Θερμοκρασίες

admin — Thu, 02 Jan 2025 11:43:00 +0000

Η άνοδος της θερμοκρασίας δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δυσφορίας, αλλά μια σοβαρή πρόκληση για το καρδιαγγειακό μας σύστημα. Όταν ο υδράργυρος ανεβαίνει, η καρδιά αναγκάζεται να εργαστεί εντατικότερα για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σώματος σε φυσιολογικά επίπεδα, επιβαρύνοντας παράλληλα τους πνεύμονες και τα νεφρά.

Πώς επηρεάζει ο καύσωνας τη λειτουργία της καρδιάς;

Σε συνθήκες έντονης ζέστης και υγρασίας, η καρδιά μπορεί να χρειαστεί να κυκλοφορήσει δύο έως τέσσερις φορές περισσότερο αίμα ανά λεπτό σε σχέση με μια δροσερή ημέρα. Αυτή η υπερπροσπάθεια αυξάνει τον κίνδυνο για:

Καρδιακή προσβολή (έμφραγμα)
Εμφάνιση αρρυθμιών
Επιδείνωση καρδιακής ανεπάρκειας

Στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η αλληλεπίδραση ακραίας ζέστης και προϋπαρχουσών καρδιαγγειακών παθήσεων ευθύνεται για το 1/4 των θανάτων που σχετίζονται με τον καύσωνα. Μάλιστα, έρευνες (όπως αυτή στο περιοδικό Circulation) επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος αυξάνεται κατακόρυφα σε θερμοκρασίες άνω των 35°C.

Προσοχή στα Φάρμακα

Ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές που βοηθούν την καρδιά, μπορεί να χρήζουν προσαρμογής τις ζεστές ημέρες:

Β-αναστολείς: Επιβραδύνουν τον παλμό, περιορίζοντας την ικανότητα της καρδιάς να κυκλοφορεί το αίμα γρήγορα για την αποβολή θερμότητας.
Διουρητικά: Αυξάνουν την αποβολή υγρών, εντείνοντας τον κίνδυνο αφυδάτωσης.
Νιτρογλυκερίνη (σπρέι): Μπορεί να προκαλέσει απότομη πτώση της πίεσης και λιποθυμία λόγω ταχείας αγγειοδιαστολής.

Σημαντικό: Οποιαδήποτε αλλαγή στη δοσολογία πρέπει να γίνεται μόνο σε συνεννόηση με τον καρδιολόγο σας.

Καρδιακές Παθήσεις & Ζέστη: Τι πρέπει να προσέχετε

Στηθάγχη: Ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση νιτρογλυκερίνης.
Καρδιακή Ανεπάρκεια: Εάν ακολουθείτε οδηγίες περιορισμού υγρών, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για το πώς θα παραμείνετε δροσεροί χωρίς να διαταράξετε την ισορροπία των υγρών σας.
Θερμοπληξία: Η απώλεια υγρών μπορεί να ανεβάσει την εσωτερική θερμοκρασία σε επικίνδυνα επίπεδα.

Συμπτώματα που απαιτούν άμεση προσοχή: Έντονη εφίδρωση, κρύο και κολλώδες δέρμα, ζάλη, μυϊκές κράμπες, ναυτία, γρήγορη αναπνοή ή πρήξιμο στους αστραγάλους. Αν υποψιάζεστε θερμοπληξία, ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Ηλικιωμένοι (άνω των 75 ετών) και μικρά παιδιά.
Άτομα με χρόνια νοσήματα (καρδιακά, πνευμονολογικά, νεφρικά, διαβήτη).
Εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους ή άτομα με άνοια που δυσκολεύονται να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους.

Οδηγίες Προστασίας

Ενυδάτωση: Πίνετε άφθονο νερό. Αποφύγετε αλκοόλ, αναψυκτικά και χυμούς με πολλή ζάχαρη.
Διατροφή: Προτιμήστε κρύα γεύματα, σαλάτες και φρούτα πλούσια σε βιταμίνες και νερό.
Δροσερό Περιβάλλον: Κλείνετε τα παντζούρια την ημέρα, χρησιμοποιήστε κλιματισμό ή ανεμιστήρα και σβήνετε περιττές ηλεκτρικές συσκευές.
Περιορισμός Μετακινήσεων: Αποφύγετε την έξοδο και την έντονη άσκηση μεταξύ 11:00 π.μ. και 15:00 μ.μ.
Ελαφρύς Ρουχισμός: Φοράτε ανοιχτόχρωμα, φαρδιά ρούχα, καπέλο και γυαλιά ηλίου. Μην ξεχνάτε το αντηλιακό σας.

Τι να κάνετε αν νιώσετε αδιαθεσία

Αν νιώσετε ότι η ζέστη σας καταβάλλει, ακολουθήστε τα εξής βήματα:

Μεταφερθείτε αμέσως σε δροσερό/σκιερό μέρος.
Ξαπλώστε και ανασηκώστε ελαφρά τα πόδια σας.
Πιείτε νερό σε μικρές γουλιές.
Δροσίστε το δέρμα σας με νερό ή κρύα επιθέματα στον αυχένα και τις μασχάλες.

Μην αγνοείτε τα σημάδια που σας δίνει το σώμα σας. Η πρόληψη είναι ο καλύτερος σύμμαχος της καρδιάς σας!

Πηγές

Το άρθρο Ζέστη και Καρδιά: Πώς να Προστατευτείτε από τις Υψηλές Θερμοκρασίες εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΙΤΣΑΤΟΣ.